Therapeutisch tekenen, schilderen en boetseren voor kinderen en volwassenen

Schriftelijke opleiding creatieve therapie
Auteur: Yvonne van de Kerkhof

Helend tekenen, schilderen en boetseren, een creatieve ontdekkingstocht

Ga mee op deze creatieve ontdekkingstocht die een avontuur zal vormen en waarbij je met verwondering naar je eigen talenten en creaties zult leren kijken. Onderzoek, experimenteer en raak daarbij geïnspireerd. Creativiteit is voedend en verhelderend. Het creatieve kanaal wordt (weer) geopend en geactiveerd, waardoor er op een frisse en kleurrijke manier met het leven kan worden omgegaan. Creativiteit wekt moed, innerlijke vrijheid en inspiratie op, die het gemakkelijker maken om oude patronen te doorbreken op een leuke, positieve en veilige manier.

Ieder mens beschikt over een eigen, rijke binnenwereld met gevoelens, ervaringen, gedachten en wensen. Door tekenen en schilderen worden deze beelden zichtbaar. Een tekening of schildering is een afspiegeling van het innerlijk. Gevoelens en emoties zijn soms moeilijk te verwoorden. Deze non-verbale methode kan dan uitkomst bieden om op een ander niveau met jezelf en met anderen te communiceren. Door helend tekenen, schilderen en boetseren, wordt het intuïtieve vermogen aangesproken, waardoor onbewuste innerlijke processen duidelijk worden. Tekenen, schilderen en boetseren bieden op een kunstzinnige wijze hulp aan de persoonlijke ontwikkeling en maken een verbinding tussen binnenwereld en buitenwereld zichtbaar. Ondersteunende theorie wordt hierbij afgewisseld met praktische opdrachten. De opleiding creatieve therapie wordt aangeboden via opleidingsinstituut Civas te Haarlem. De aanvullende praktijkdagen worden gehouden in mijn praktijk te Someren.

Genezen door middel van tekenen, schilderen en boetseren is al heel oud. Ook het werken met kleuren speelt al jaren een grote rol bij het herstel van de gezondheid. Door middel van helend tekenen, schilderen en boetseren, krijg je een verhelderende kijk op het hele gebied van de kunstzinnige therapie op dit vlak. Op heldere wijze wordt duidelijk wat voor positieve effecten kleuren op mensen kunnen hebben, hoe het boetseren in klei en het werken met diverse teken- en schildertechnieken genezend kunnen werken op bepaalde ziekteprocessen in de mens. Wie therapeutisch leert tekenen, schilderen of boetseren, werkt actief aan zichzelf, aan zijn of haar gezondheid en aan het eigen welbevinden.

Uiteraard is kunstzinnig werken met tekenen, schilderen en boetseren geen wondermiddel voor iedere ziekte. Zij vormt echter wel een hele goede aanvulling op een medische of een natuurgeneeskundige behandeling. Voor mij is tekenen en schilderen het beste medicijn dat er is. Dit heb ik aan den lijve ervaren in een periode in mijn leven waarin ik heel ziek ben geweest. Als ik me niet goed voelde en ik ging toch schilderen, vergat ik dat ik ziek was en voelde ik me nadien weer zo vele stukken beter. Tekenen en schilderen werken heel verfrissend, ontspannend en energie opbouwend.

Tijdens de opleiding leer je vanuit de eigen ervaring om anderen hierin te begeleiden, indien je ervoor kiest hiermee therapeutisch verder te gaan. Creatieve therapie is een veelzijdig vak waarin heel veel verdieping en ontwikkeling mogelijk is. Deze opleiding is geschikt voor mensen die zowel in hun persoonlijke ontwikkeling als vanuit beroepsmatige interesse hun creatieve kanaal (weer) willen openen. Tijdens deze inspirerende opleiding leer je werken met veel verschillende technieken en materialen. De eigen creativiteit en de intuïtie worden hierbij gestimuleerd.

Het gaat niet om het neerzetten van een prestatie

Bij creatieve therapie gaat het niet om het neerzetten van een prestatie. Het gaat puur om het proces dat doorlopen wordt. Het is dus niet nodig dat je goed kunt tekenen, schilderen of boetseren. Toch ontstaan er vaak juist hele leuke tekeningen, schilderstukjes of boetseerbeeldjes. Vaak is men zelf verrast met het eindresultaat. Vaak kijkt men verwonderd naar wat men zelf gemaakt heeft. Het is altijd weer leuk om te zien hoe iedereen de opdrachten op geheel eigen wijze uitvoert.

Kleur en creatieve therapie

Het maken van een tekening heeft diverse facetten. Heel belangrijk is het kleurgebruik. Welke kleuren kiest een persoon om mee te werken? Wat is de betekenis van de kleuren? Waarom worden juist deze kleuren gekozen? Mensen hebben vaak niet eens in de gaten dat kleuren een betekenis hebben. Kleuren hebben ons heel veel te zeggen en bepalen mede ons gevoel. Kijk maar eens naar je omgeving. Welke kleuren kun je waarnemen? Hoe zou je omgeving eruit zien als deze kleurloos was? Stel je voor dat je omgeving helemaal grijs is? Wat voor een gevoel zou je dan krijgen? Probeer je dit eens voor te stellen. Kleur is onlosmakelijk met onze wereld verbonden. Hoe meer je met de kleuren gaat werken, hoe meer kleuren tot je gaan spreken. Waarom geeft iemand de voorkeur aan een bepaalde kleur? En waarom heeft iemand juist een afkeer van een kleur? Kleuren raken onze belevingswereld aan. Kleuren kunnen bij ons gevoelens opwekken.
Kleuren in ons en om ons heen staan nauw met elkaar in verbinding. Deze kleuren buiten ons en binnen ons ontmoeten elkaar in ons gevoel. En ons gevoel werkt weer in op ons lichaam. Als kleuren een negatieve invloed op ons kunnen hebben, dan kunnen we ook impulsen geven, zodat kleuren een positieve invloed op ons gaan uitoefenen. Het werken met kleuren werkt diep in op ons gevoel maar dus ook op ons lichaam. Dit effect kan soms heel snel gaan. Maar kan ook meer tijd nodig hebben. In mijn praktijk werk ik al jaren met kleurentherapie. Bijna altijd integreer ik de kleurentherapie in een behandeling.

Innerlijke groei, bewustwording en innerlijke vrijheid, met behulp van creativiteit en kleuren, de therapie van de toekomst

Er is nog niet zoveel informatie beschikbaar over het gebruik van tekenen, schilderen en boetseren in een psychotherapeutische context. Toch zijn tekeningen, schilderingen en boetseerwerkstukjes een heel effectief hulpmiddel voor een therapeut. Tekeningen, schilderingen en boetseerwerkstukjes kun je zien als de beeldtaal van het onbewuste. Het analyseren van dergelijke werkstukjes kan bewustwording en inzicht geven.

Inzicht in emoties waarvan de cliënt zich nog niet bewust is of die hij of zij niet kan verwoorden, komen vaak in tekeningen en schilderingen tot uiting. Tijdens deze opleiding leer je tekeningen te analyseren. Tekenen en schilderen kan je erbij helpen om inzicht te krijgen waardoor lichamelijke- en psychische klachten opgelost worden of verbeteren.

Bij het conventionele tekenen en schilderen wordt vaak gekeken naar het eindresultaat. Echter als je een intuïtieve tekening of schildering gaat interpreteren ontdek je zoveel schoonheid daarin. Dan zul je ervaren dat diep in het innerlijk, in het onbewuste, zoveel gelegen is dat door creatieve therapie zichtbaar gemaakt kan worden.

Een tekening of schildering zit boordevol informatie. Door de tekeningen en schilderingen te leren interpreteren krijg je inzicht en duidelijkheid in de beeldtaal, de symbolen en het kleurgebruik van het onbewuste.

Het is dus echt niet belangrijk dat je goed kunt tekenen of schilderen. Het gaat niet om het resultaat maar om het verkrijgen van inzichten. Het graag willen, het leuk vinden en het volgen van het gevoel is voldoende. Het doel is niet het resultaat op zich maar het proces dat doorlopen wordt. Ieder mens bewandelt zijn eigen pad. En dit pad is het uitgangspunt bij de begeleiding. Heel veel succes, inspiratie en vooral plezier op deze ontdekkingstocht.

Het doel van helend tekenen, schilderen en boetseren

Zelfontwikkeling, transformatie, interactie, het ontwikkelen van zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, zelfwaardering, moed, creativiteit en durf.
Vrij zijn om te zijn wie je bent vanuit je eigen innerlijke energie en zonder reserves weer kind mogen en durven zijn, met de vrijheid om te bewegen.
Experimenteren, aanmoedigen, onderzoeken en vaardigheden ontwikkelen.
Zin geven aan het leven.
Je grenzen verleggen en alle opgelegde grenzen loslaten.
Het leren interpreteren van de beeldtaal van het onbewuste en het leren benoemen van beeldelementen van jezelf en zo nodig van anderen.

Psychische en emotionele blokkades oplossen, innerlijke groei, bewustwording, innerlijke vrijheid, het nemen van de eigen verantwoordelijkheid en datgene accepteren wat er is. Het integreren en het samenvoegen van (tegenpolen) deelpersonen, zodat deze in elkaar opgaan en er eenheid en transformatie kan ontstaan waardoor een innerlijke groei optreedt.

Tijdens de opleiding creatieve therapie komen de volgende onderwerpen aan bod:

Tekenen en schilderen met diverse technieken en materialen w.o. aquarelverf, pastelkrijt, kleurpotloden en nog veel meer materialen.
Boetseren voor ruimtelijke vormgeving.
Kleurenleer. Je leert de taal van kleuren kennen als een taal die tot jou gaat spreken. Met kleuren kunnen we dingen uitdrukken die ons bezig houden, bewust of onbewust.
De verborgen taal van tekeningen en schilderingen leren herkennen, begrijpen en hanteren, en het interpreteren van informatie en symbolen voortgekomen uit het onderbewuste.
Geleide fantasie, engelenenergie, visualisaties en affirmaties.
Energie en yin en yang in het helend tekenen, schilderen en boetseren.
Gedachten, intuïtie en (on)bewustzijn.
Beeldtaal in relatie tot de gezondheid Tekenen vanuit sprookjes als metafoor.
Het innerlijk kind.
De wet van de aantrekkingskracht.
Zen schilderen.
Mandala's en de symboliek van bloemen, getallen, bomen en dieren in tekeningen en schilderingen.
Dromen als uitgangspunt.
Fantasiefiguren tekenen en schilderen.

Om therapeutisch te leren tekenen en schilderen is zelfkennis een eerste vereiste. Daarom staat deze opleiding ook voor zelfonderzoek om vanuit je eigen ervaring een ander beter te kunnen begeleiden.

Door zelfonderzoek krijg je inzicht in je eigen 'blinde vlekken in je binnenwereld'. Een creatieve uiting is altijd een afspiegeling van je eigen innerlijke wereld. Door middel van creativiteit leer je om spontaan vanuit je binnenwereld uitdrukking te geven aan jezelf.

Om therapeutisch te leren tekenen en schilderen is het noodzakelijk om inzicht en kennis te krijgen in technieken, vaardigheden en materialengebruik. Daarnaast moet er sprake zijn van interesse in de innerlijke beeldtaal, de psyche, emoties, gevoelens, gedachten, overtuigingen, enzovoort.

Ontdek je eigen waarheden

Door creatief bezig te zijn ga je op zoek naar je eigen innerlijke kern. Naar die essentie van wie je werkelijk bent. Daarbij ontdek je wat je eigen waarheden zijn. Je eigen waarheden kun je voelen in je hart. Als dingen voor jou goed voelen, dan kun je er van op aan dat datgene voor jou waarheid is. Waarheid vanuit je hart is zuiver en puur. Voelen dingen niet goed voor jou, leg ze dan terzijde. Toets alles wat je toekomt op waarde in je eigen hart. Creëer je eigen levenspad en luister daarbij naar de stem van je hart. Dat innerlijke gevoel dat jou aangeeft of iets wel of niet goed voor je is.

Kunstzinnige creativiteit hangt heel erg samen met de universele vermogens in de natuur. Planten, bloemen, bomen en natuur hebben hemelse vormen en Goddelijke stemmingen. De natuur is de grootste kunstenaar die er is. De natuur is scheppend en creatief. Zij put uit diepe krachten. Helend tekenen en schilderen is een onuitputtelijke bron voor zelfinzicht en inzicht in de wereld. Een therapeut moet een cliënt erbij helpen dat deze bij het tekenen, schilderen en boetseren weer vrolijkere, blijere en vreugdevollere gevoelens gaat ervaren. Een cliënt moet worden opgebeurd zodat deze zich weer met de wereld kan verbinden.

Ieder mens is uniek en heeft zijn eigen unieke leerweg te volgen. Er wordt nooit geoordeeld. Er wordt altijd met respect en waardering naar de cliënt of de cursist gekeken. Zij worden geïnspireerd en aangemoedigd. Door open vragen te stellen aan degene die de tekening of schildering heeft gemaakt wordt geprobeerd de beeldtaal van het onbewuste te interpreteren.

Er wordt nooit voor een cliënt geïnterpreteerd door de therapeut. Door open vragen te stellen komt de cliënt of cursist in contact met zijn of haar innerlijk, om zodoende de beeldtaal te leren interpreteren, zodat de cursist of cliënt inzicht krijgt in de eigen gevoelens en het proces waar deze in zit.

Bij helend tekenen en schilderen gaat het er om, om vanuit jezelf te leren tekenen en te schilderen. Vanuit je binnenste, je innerlijke gevoel, je intuïtie of hoe je het zelf wilt noemen. De gegeven opdrachten leiden tot ontspanning, waardoor men in een dieper contact komt met het innerlijk. De gedachte om een prestatie neer te zetten moet volledig losgelaten worden. Alles is goed. Alles mag. Niets moet. Het gaat om het proces wat doorlopen wordt tijdens het uitvoeren van de opdrachten. En het gaat daarbij om de inzichten die verkregen worden.